| Kodu | Dersin Adı | Yarıyıl | Süresi(T+U) | Kredisi | AKTS Kredisi |
|---|---|---|---|---|---|
| AAT106 | ALT YAPI AĞLARI VE SENSÖR ENTEGRASYONU | 2 | 3 | 3 | 5 |
DERS BİLGİLERİ |
|
|---|---|
| Dersin Öğretim Dili : | Türkçe |
| Dersin Düzeyi | ÖNLİSANS, TYY: + 5.Düzey, EQF-LLL: 5.Düzey, QF-EHEA: Kısa Düzey |
| Dersin Türü | Zorunlu |
| Dersin Veriliş Şekli | - |
| Dersin Koordinatörü | Öğr.Gör. SÜMEYRA ZAHİDE ÖZTÜRK |
| Dersi Veren Öğretim Üyesi/Öğretim Görevlisi | Öğr.Gör. SÜMEYRA ZAHİDE ÖZTÜRK |
| Ders Ön Koşulu | Yok |
AMAÇ VE İÇERİK |
|
|---|---|
| Amaç: | Modern yerleşim yerlerinin hayati fonksiyonlarını sürdürmesini sağlayan kritik altyapı ağlarını (su, enerji, ulaşım, iletişim) tanıtmak, bu ağların afetlere karşı kırılganlıklarını analiz etmek ve sensör teknolojileri (IoT, SCADA vb.) kullanılarak bu sistemlerin nasıl izlendiğini, yönetildiğini ve afet anında erken uyarı sistemlerine nasıl entegre edildiğini öğretmektir. |
| İçerik: | Kritik altyapı kavramı ve sektörleri; şehir şebeke sistemleri (temiz su, atık su, elektrik, doğalgaz); ulaşım ve haberleşme altyapıları; temel sensör teknolojileri ve çalışma prensipleri; Nesnelerin İnterneti (IoT) ve Akıllı Şehir uygulamaları; SCADA sistemleri ve uzaktan izleme; deprem, sel, yangın ve gaz sızıntısı algılama sensörleri; afet yönetiminde sensör verilerinin toplanması, analizi ve karar destek sistemlerine entegrasyonu. |
DERSİN ÖĞRENME ÇIKTILARI (Öğrenciler, bu dersi başarı ile tamamladıklarında aşağıda belirtilen bilgi, beceri ve/veya yetkinlikleri gösterirler.) |
|---|
| Kritik altyapı sistemlerini sınıflandırabilir ve birbirleri arasındaki bağımlılıkları açıklayabilir. Afet durumlarında altyapı ağlarında oluşabilecek riskleri ve domino etkilerini analiz edebilir. Farklı sensör türlerini (sismik, meteorolojik, kimyasal vb.) tanır ve kullanım alanlarını ayırt edebilir. SCADA ve IoT tabanlı izleme sistemlerinin afet yönetimindeki rolünü kavrar. Erken uyarı sistemleri oluşturmak için gerekli sensör entegrasyon mantığını kurabilir. |
HAFTALIK DERS KONULARI VE ÖNGÖRÜLEN HAZIRLIK ÇALIŞMALARI |
|||
|---|---|---|---|
| Hafta | Ön Hazırlık | Konular | Yöntem |
| 1 | Altyapı kavramı üzerine literatür taraması yapılması. | Altyapı Nedir? Şehirler için hayati öneme sahip altyapı ağlarının (Su, Enerji, Ulaşım, Haberleşme) sınıflandırılması ve afet yönetimi ile ilişkisi. | Ders Anlatımı, Soru-Cevap |
| 2 | Şehir elektrik ve doğalgaz dağıtım haritalarının incelenmesi. | Elektrik iletim hatları, trafo merkezleri ve doğalgaz boru hatlarının çalışma prensipleri ve risk analizi. | Konu Anlatımı, Görsel Sunum |
| 3 | Su döngüsü ve arıtma tesisleri hakkında video izlenmesi. | Temiz su isale hatları, pompa istasyonları, kanalizasyon şebekesi ve bu sistemlerin altyapı kırılganlıkları. | Ders Anlatımı, Şema İncelemesi |
| 4 | Geçmiş altyapı çökmesi (haberleşme/ulaşım) vakalarının okunması. | Fiber optik ağlar, baz istasyonları ve ulaşım ağlarının güvenliği. | Konu Anlatımı, Örnek Olay İncelemesi |
| 5 | Temel sensör çeşitlerinin (analog/dijital) araştırılması. | Sensör nedir? Nasıl çalışır? Basınç, sıcaklık, nem ve hareket sensörlerinin teknik özellikleri. | Ders Anlatımı, Materyal Gösterimi Video Gösterimi, Konu anlatımı |
| 6 | "Akıllı Şehir" uygulamaları hakkında belgesel/video izlenmesi. | IoT kavramı, birbirine bağlı cihazlar ve akıllı şehirlerde altyapı yönetim vizyonu. | Video Gösterimi, Konu anlatımı |
| 7 | SCADA sistemleri hakkında teknik makale okunması | Merkezi denetim ve veri toplama sistemlerinin mimarisi; Kontrol odası yönetimi. | Video Gösterimi, Konu anlatımı |
| 8 | AFAD Deprem Dairesi verilerin incelenmesi. | İvmeölçerler (Sismometreler), yapısal sağlık izleme sensörleri ve deprem anında otomatik kapanma sistemleri (Otomatik gaz kesme vb.). | Veri Analizi, Ders Anlatımı |
| 9 | İlk 8 haftanın notlarının tekrar edilmesi. | Sistem Entegrasyonu ve Genel Tekrar; Sensörlerin sahaya montajı ve vize öncesi soru çözümü. | Soru-Cevap. |
| 10 | - | ARA SINAV | - |
| 11 | Meteoroloji genel müdürlüğü uyarı sistemlerinin incelenmesi. | Sel, taşkın ve heyelan risklerine karşı su seviye sensörleri ve yağış ölçüm istasyonları. | Örnek Olay İncelemesi |
| 12 | Endüstriyel kazalarla ilgili kısa rapor okunması. | Endüstriyel tesislerde ve tünellerde kullanılan gaz dedektörleri, duman sensörleri ve alev algılayıcılar. | Teorik anlatım, Tartışma, Soru-Cevap. |
| 13 | Kablosuz iletişim teknolojileri (Wi-Fi, LoRa, GSM) hakkında okuma | Sensör verilerinin merkezden sahaya nasıl aktarıldığı; Afet anında kesintisiz iletişim yöntemleri. | Teorik anlatım, Tartışma, Soru-Cevap. |
| 14 | Afet yönetim merkezleri çalışma şemalarının incelenmesi. | Toplanan sensör verilerinin afet yönetim merkezlerinde (AYM) karara dönüşme süreci. | Teorik anlatım, Tartışma, Soru-Cevap. |
| 15 | Yapay zeka ve otonom sistemler üzerine makale yazısı okunması. | Yapay Zeka (AI) destekli altyapı yönetimi, otonom onarım robotları ve genel değerlendirme. | Teorik anlatım, Tartışma, Soru-Cevap. |
| 16 | - | FİNAL | - |
| 17 | - | FİNAL | - |
KAYNAKLAR |
|---|
| 1. Hu, F., & Hao, Q. (2012). Intelligent sensor networks: the integration of sensor networks, signal processing and machine learning. Taylor & Francis. |
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME |
||||
|---|---|---|---|---|
| Yarıyıl İçi Yapılan Çalışmaların Ölçme ve Değerlendirmesi | Etkinlik Sayısı | Katkı Yüzdesi | Açıklama | Sınav Yapılma Şekli |
| Ara Sınav (Vize) | 1 | 40 | Optik(Test) Sınav | |
| Ödev Değerlendirme | 1 | 10 | ||
| DÖNEM SONU- Sınavı (Final) | 1 | 50 | Optik(Test) Sınav | |
| TOPLAM | 3 | 100 | ||
| (0) Etkisiz | (1) En Düşük | (2) Düşük | (3) Orta | (4) İyi | (5) Çok İyi |
|---|---|---|---|---|---|
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| BİLGİ | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kuramsal | |||||||
| Program Yeterlilikleri/Çıktıları | Katkı Düzeyi | ||||||
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | ||
| 1 |
Matematik ve fen bilgisini programın kapsadığı problemlere uyarlar.
|
5 | |||||
| BİLGİ | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Olgusal | |||||||
| Program Yeterlilikleri/Çıktıları | Katkı Düzeyi | ||||||
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | ||
| 1 |
Programın kapsadığı problemlerin çözümünde bilimsel yöntemleri kullanabilir.
|
5 | |||||
DERSİN İŞ YÜKÜ VE AKTS KREDİSİ |
|||
|---|---|---|---|
| Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri İş Yükü | |||
| Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri | Etkinlik(hafta sayısı) | Süresi(saat sayısı) | Toplam İş Yükü |
| Ders | 14 | 3 | 42 |
| Derse Ön Hazırlık ve Ders Sonrası Pekiştirme | 14 | 1 | 14 |
| Arazi Çalışması | 0 | 0 | 0 |
| Grup Çalışması / Ödevi | 0 | 0 | 0 |
| Laboratuvar | 0 | 0 | 0 |
| Okuma | 14 | 3 | 42 |
| Ödev | 14 | 2 | 28 |
| Proje Hazırlama | 0 | 0 | 0 |
| Seminer | 0 | 0 | 0 |
| Staj | 0 | 0 | 0 |
| Teknik Gezi | 0 | 0 | 0 |
| Web Tab. Öğrenme | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Yerinde Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Mesleki Faaliyet | 0 | 0 | 0 |
| Sosyal Faaliyet | 0 | 0 | 0 |
| Tez Hazırlama | 0 | 0 | 0 |
| Alan Çalışması | 0 | 0 | 0 |
| Rapor Yazma | 0 | 0 | 0 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı Hazırlığı | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Ara Sınav Hazırlığı | 0 | 0 | 0 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Kısa Sınav Hazırlığı | 0 | 0 | 0 |
| TOPLAM | 58 | 0 | 128 |
| Genel Toplam | 128 | ||
| Toplam İş Yükü / 25.5 | 5 | ||
| Dersin AKTS(ECTS) Kredisi | 5,0 |