KARBON AYAK İZİ VE YAŞAM DÖNGÜSÜ ANALİZİ DERS TANITIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ

Kodu	Dersin Adı	Yarıyıl	Süresi(T+U)	Kredisi	AKTS Kredisi
KYT102	KARBON AYAK İZİ VE YAŞAM DÖNGÜSÜ ANALİZİ	2	2	2	3

DERS BİLGİLERİ
Dersin Öğretim Dili :	Türkçe
Dersin Düzeyi	ÖNLİSANS, TYY: + 5.Düzey, EQF-LLL: 5.Düzey, QF-EHEA: Kısa Düzey
Dersin Türü	Zorunlu
Dersin Veriliş Şekli	-
Dersin Koordinatörü	Öğr.Gör. BİLGE YILMAZ
Dersi Veren Öğretim Üyesi/Öğretim Görevlisi	Öğr.Gör. ALİ GÜRCAN
Ders Ön Koşulu	Yok

AMAÇ VE İÇERİK
Amaç:	Bu dersin amacı, öğrencilerin karbon ayak izi ve yaşam döngüsü analizi kavramlarını temel düzeyde öğrenmelerini sağlamaktır. Ders kapsamında ürün, hizmet, süreç ve kuruluş düzeyinde çevresel etkilerin değerlendirilmesi; sera gazı emisyon kaynaklarının belirlenmesi; yaşam döngüsü yaklaşımı; sistem sınırı, fonksiyonel birim, veri toplama, etki değerlendirme ve raporlama süreçleri ele alınır. Öğrencilerin karbon ayak izi hesaplama mantığını ve yaşam döngüsü analizi yaklaşımını karbon yönetimi uygulamalarıyla ilişkilendirebilmesi amaçlanmaktadır.
İçerik:	Karbon ayak izi kavramı, bireysel, kurumsal ve ürün karbon ayak izi, sera gazı emisyon kaynakları, doğrudan ve dolaylı emisyonlar, kapsam 1, kapsam 2 ve kapsam 3 emisyonları, yaşam döngüsü analizi kavramı, yaşam döngüsü aşamaları, fonksiyonel birim ve sistem sınırı, yaşam döngüsü envanteri, çevresel etki değerlendirme, karbon ayak izi hesaplama ilkeleri, ISO 14040, ISO 14044, ISO 14064 ve ISO 14067 standartlarına genel bakış, karbon ayak izi raporlaması ve örnek uygulama değerlendirmeleri.

DERSİN ÖĞRENME ÇIKTILARI (Öğrenciler, bu dersi başarı ile tamamladıklarında aşağıda belirtilen bilgi, beceri ve/veya yetkinlikleri gösterirler.)
Karbon ayak izi ve YDA temel kavramlarını açıklar.
Fonksiyonel birim ve sistem sınırlarını doğru tanımlar.
LCI veri türlerini ve veri kalitesi kriterlerini ayırt eder.
CO₂e hesap mantığını ve GWP yaklaşımını uygular/yorumlar.
Tahsis ve geri dönüşüm yaklaşımlarını karşılaştırır.
Varsayım–senaryo etkisini (duyarlılık) temel düzeyde açıklar.
ISO uyumlu rapor yapısını ve şeffaf raporlama ilkelerini uygular.

HAFTALIK DERS KONULARI VE ÖNGÖRÜLEN HAZIRLIK ÇALIŞMALARI
Hafta	Ön Hazırlık	Konular	Yöntem
1	-	Derse giriş: İklim değişikliği, sera gazları, CO₂e; karbon ayak izi kavramı ve temel tanımlar	Anlatım, Örnekler
2	Ders Kitabının İlgili Bölümü	Karbon ayak izi yaklaşımları: Kurumsal–ürün karbon ayak izi, amaç ve kullanım alanları	Anlatım, Örnekler
3	Ders Kitabının İlgili Bölümü	Standartlar: ISO 14040/14044 (YDA) ve ISO 14067 (ürün karbon ayak izi) çerçevesi, temel terminoloji	Anlatım, Örnekler
4	Ders Kitabının İlgili Bölümü	Hedef ve kapsam (Goal & Scope): Fonksiyonel birim, referans akış, sistem sınırları (cradle-to-gate / cradle-to-grave)	Anlatım, Örnekler
5	Ders Kitabının İlgili Bölümü	Süreç modelleme: Ürün sistemi, süreç akış şeması, cut-off kuralları ve varsayımlar	Anlatım, Örnekler
6	Ders Kitabının İlgili Bölümü	Envanter analizi (LCI) – 1: Veri türleri (birincil/ikincil), veri toplama planı, veri kalitesi kavramı	Anlatım, Örnekler
7	Ders Kitabının İlgili Bölümü	Envanter analizi (LCI) – 2: Enerji/elektrik, yakıt, taşımacılık ve atık verileri; emisyon faktörü mantığı	Anlatım, Örnekler
8	Ders Kitabının İlgili Bölümü	Etki değerlendirmesi (LCIA) – 1: Etki kategorileri, karakterizasyon; GWP ve CO₂e hesap mantığı	Anlatım, Örnekler
9	Ders Kitabının İlgili Bölümü	Etki değerlendirmesi (LCIA) – 2: Sonuçların okunması, süreç katkıları ve hotspot analizi	Anlatım, Örnekler
10	-	ARA SINAV	-
11	Ders Kitabının İlgili Bölümü	Tahsis ve geri dönüşüm: Allocation (kütle/ekonomi/enerji), geri dönüşüm yaklaşımları, end-of-life senaryoları	Anlatım, Örnekler
12	Ders Kitabının İlgili Bölümü	Yorumlama: Tutarlılık–tamlık kontrolü, sınırlılıklar, karşılaştırılabilirlik koşulları	Anlatım, Örnekler
13	Ders Kitabının İlgili Bölümü	Belirsizlik ve duyarlılık: Varsayımlar, senaryo analizi, temel duyarlılık yaklaşımı ve raporlama	Anlatım, Örnekler
14	Ders Kitabının İlgili Bölümü	Genel tekrar + Final hazırlığı: Raporlama yapısı (ISO uyumu), örnek vaka üzerinden bütün adımların toparlanması	Anlatım, Örnekler
15	Ders Kitabının İlgili Bölümü	Genel tekrar + Final hazırlığı: Raporlama yapısı (ISO uyumu), örnek vaka üzerinden bütün adımların toparlanması	Anlatım, Örnekler
16	-	FİNAL	-
17	-	FİNAL	-

KAYNAKLAR
ISO 14040:2006 – YDA (LCA) ilkeler ve çerçeve
ISO 14044:2006 – YDA gereklilikler ve kılavuz
ISO 14067:2018 – Ürün karbon ayak izi (CFP) nicemleme ve raporlama
GHG Protocol – Product Life Cycle Accounting & Reporting Standard (2011)
ILCD Handbook (JRC, 2010) – LCA için ayrıntılı teknik rehber
Environmental Footprint (PEF/OEF) – Commission Recommendation (2021) ve EF çerçevesi
“Handbook on Life Cycle Assessment: Operational Guide to the ISO Standards” (Springer, 2002)
“Life Cycle Assessment Handbook: A Guide for Environmentally Sustainable Products” (Wiley, 2012)
IPCC AR6 (resmî rapor/ekler) ve GHG Protocol’ün GWP derlemesi (AR6/AR5 referanslarıyla)
ecoinvent (LCI veri tabanı – resmî site)
openLCA Nexus (veri setleri deposu)
SimaPro “Introduction to LCA” (metodolojiye giriş dokümanı)

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Yarıyıl İçi Yapılan Çalışmaların Ölçme ve Değerlendirmesi	Etkinlik Sayısı	Katkı Yüzdesi	Açıklama	Sınav Yapılma Şekli
Ara Sınav (Vize)	1	50		Klasik Sınav
DÖNEM SONU- Sınavı (Final)	1	50		Klasik Sınav
TOPLAM	2	100

(0) Etkisiz	(1) En Düşük	(2) Düşük	(3) Orta	(4) İyi	(5) Çok İyi
0	1	2	3	4	5

DERSİN İŞ YÜKÜ VE AKTS KREDİSİ
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri İş Yükü
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri	Etkinlik(hafta sayısı)	Süresi(saat sayısı)	Toplam İş Yükü
Ders	14	2	28
Derse Ön Hazırlık ve Ders Sonrası Pekiştirme	14	2	28
Arazi Çalışması	0	0	0
Grup Çalışması / Ödevi	0	0	0
Laboratuvar	0	0	0
Okuma	0	0	0
Ödev	0	0	0
Proje Hazırlama	0	0	0
Seminer	0	0	0
Staj	0	0	0
Teknik Gezi	0	0	0
Web Tab. Öğrenme	0	0	0
Uygulama	0	0	0
Yerinde Uygulama	0	0	0
Mesleki Faaliyet	0	0	0
Sosyal Faaliyet	0	0	0
Tez Hazırlama	0	0	0
Alan Çalışması	0	0	0
Rapor Yazma	0	0	0
Final Sınavı	1	1	1
Final Sınavı Hazırlığı	1	10	10
Ara Sınav	1	1	1
Ara Sınav Hazırlığı	1	8	8
Kısa Sınav	0	0	0
Kısa Sınav Hazırlığı	0	0	0
TOPLAM	32	0	76