ATHLETE NUTRITION AND ERGOJENIC AIDS DERS TANITIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ

Kodu	Dersin Adı	Yarıyıl	Süresi(T+U)	Kredisi	AKTS Kredisi
PES309	ATHLETE NUTRITION AND ERGOJENIC AIDS	5	2	2	5

DERS BİLGİLERİ
Dersin Öğretim Dili :	İngilizce
Dersin Düzeyi	LİSANS, TYY: + 6.Düzey, EQF-LLL: 6.Düzey, QF-EHEA: 1.Düzey
Dersin Türü	Zorunlu
Dersin Veriliş Şekli	-
Dersin Koordinatörü	Doç.Dr. MEHMET SOYAL
Dersi Veren Öğretim Üyesi/Öğretim Görevlisi	Dr.Öğr.Üyesi BURAK TAŞ
Ders Ön Koşulu	Yok

AMAÇ VE İÇERİK
Amaç:	Dersin amacı, öğrencilerin sporda kullanılan ergojenik yardımcıları ve kullanım alanlarını açıklayabilecek; spor dalının özelliklerini dikkate alarak antrenman ve müsabaka dönemleri için beslenme programı düzenleyebilecek bilgiyi kazanmalarını sağlamaktır.
İçerik:	Dersin içeriğinde sporcuların vücut kompozisyonu ve ağırlık dengesi, enerji/makro-mikro beslenme gereksinimleri, antrenmanda beslenme, ergojenik yardım, özel durumlarda spor ve beslenme konuları yer almaktadır.

DERSİN ÖĞRENME ÇIKTILARI (Öğrenciler, bu dersi başarı ile tamamladıklarında aşağıda belirtilen bilgi, beceri ve/veya yetkinlikleri gösterirler.)
Genel beslenme ilkelerini, enerji sistemlerini, enerji metabolizmasını ve besin ögelerinin sportif performans üzerindeki etkilerini açıklar.
Makro ve mikro besin ögelerinin metabolik ve fizyolojik işlevlerini, hormonal düzenleme mekanizmalarını ve egzersiz adaptasyonları üzerindeki etkilerini analiz eder.
Sporcularda sıvı-elektrolit dengesi, hidrasyon stratejileri ve dehidrasyonun sportif performans üzerindeki etkilerini değerlendirir.
Besin takviyeleri ve ergojenik yardımcıların etkinliğini, kullanım güvenliğini ve sportif performans üzerindeki etkilerini bilimsel kanıtlar doğrultusunda değerlendirir.
Göreceli enerji yetersizliği (RED-S), düşük karbonhidratlı ve ketojenik beslenme ile karbonhidrat yükleme stratejilerinin sporcu sağlığı ve performansına etkilerini karşılaştırır.
Sporcuların günlük enerji ve besin ögesi gereksinimlerini hesaplayarak bireysel özelliklere ve spor branşlarına uygun, bilimsel kanıtlara dayalı beslenme stratejileri geliştirir.

HAFTALIK DERS KONULARI VE ÖNGÖRÜLEN HAZIRLIK ÇALIŞMALARI
Hafta	Ön Hazırlık	Konular	Yöntem
1	-	Genel beslenme ilkeleri, kas ve egzersiz metabolizması için enerji kaynakları, fitness ve spor için sağlıklı beslenme, sporcular için beslenme kaynakları	Anlatım, soru-cevap yöntemi ve tartışma yöntemi
2	Literatür taraması	Enerji sistemleri, enerji metabolizması ve sindirim sisteminin yapısı ve işleyişi.	Anlatım, soru-cevap yöntemi ve tartışma yöntemi
3	Konuyla ilgili makaleler okumak	Makro besin ögeleri: Proteinler, karbonhidratlar ve yağların metabolizması, işlevleri ve sportif performans üzerindeki etkileri.	Anlatım, soru-cevap yöntemi ve tartışma yöntemi
4	Görsel ve yazılı literatür taraması	Mikro besin ögeleri: Vitaminler ve minerallerin fizyolojik işlevleri, sporcu sağlığı ve performansındaki rolleri.	Anlatım, soru-cevap yöntemi ve tartışma yöntemi
5	-	Sporcularda hidrasyon, sıvı-elektrolit dengesi, dehidrasyon ve sportif performans arasındaki ilişkiler.	Anlatım, soru-cevap yöntemi ve tartışma yöntemi
6	Konuyla ilgili makaleler okumak	Sporcu beslenmesinde besin takviyeleri ve ergojenik yardımcılar: Etki mekanizmaları, kullanım alanları ve bilimsel kanıtlar.	Anlatım, soru-cevap yöntemi ve tartışma yöntemi
7	-	ARA SINAV	-
8	-	Hormonal sistemin enerji metabolizması, egzersiz adaptasyonları ve sportif performans üzerindeki etkileri.	Anlatım, soru-cevap yöntemi ve tartışma yöntemi
9	-	Sporda göreceli enerji yetersizliği (RED-S) ve düşük karbonhidratlı beslenme yaklaşımlarının fizyolojik ve performansa yönelik etkileri.	Anlatım, soru-cevap yöntemi ve tartışma yöntemi
10	Konuyla ilgili makaleler okumak	Ara sınava hazırlık, genel konu tekrarı ve değerlendirme çalışmaları.	Anlatım, soru-cevap yöntemi ve tartışma yöntemi
11	Konuyla ilgili makaleler okumak	Ketojenik beslenme ve karbonhidrat yükleme stratejilerinin metabolik adaptasyonlar ve sportif performans açısından değerlendirilmesi.	Anlatım, soru-cevap yöntemi ve tartışma yöntemi
12	Literatür taraması	Sporcularda günlük enerji gereksiniminin belirlenmesi, kalori hesaplama yöntemleri ve bireysel beslenme planlaması.	Anlatım, soru-cevap yöntemi ve tartışma yöntemi
13	Konuyla ilgili makaleler okumak	Kuvvet ve dayanıklılık sporcularında enerji ve besin ögesi gereksinimleri ile branşa özgü beslenme stratejileri.	Anlatım, soru-cevap yöntemi ve tartışma yöntemi
14	Konuyla ilgili makaleler okumak	Sporcu beslenmesinde güncel bilimsel yaklaşımlar, yeni araştırmalar ve kanıta dayalı beslenme stratejileri.	Anlatım, soru-cevap yöntemi ve tartışma yöntemi
15	Konuyla ilgili makaleler okumak	Final sınavına hazırlık, genel konu tekrarı ve değerlendirme çalışmaları.	Anlatım, soru-cevap yöntemi ve tartışma yöntemi
16	-	FİNAL	-
17	-	FİNAL	-

KAYNAKLAR
Ersoy, G. (2004). Egzersiz ve spor yapanlar için beslenme ile ilgili temel ilkeler: sorular ve cevapları ile açıklamalı sözlük. Nobel Tıp Kitap Evleri, Ankara.
Jeukendrup, A., & Gleeson, M. (2025). Sport nutrition (4th ed.). Human Kinetics.
Burke, L., Deakin, V., & Minehan, M. (Eds.). (2021). Clinical sports nutrition (6th ed.). McGraw-Hill Education.
Pehlivan, A. (2005). Sporda beslenme. Morpa Kültür Yayınları, Ankara.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Yarıyıl İçi Yapılan Çalışmaların Ölçme ve Değerlendirmesi	Etkinlik Sayısı	Katkı Yüzdesi	Açıklama	Sınav Yapılma Şekli
Ara Sınav (Vize)	1	50		Klasik Sınav
DÖNEM SONU- Sınavı (Final)	1	50		Klasik Sınav
TOPLAM	2	100

(0) Etkisiz	(1) En Düşük	(2) Düşük	(3) Orta	(4) İyi	(5) Çok İyi
0	1	2	3	4	5

BİLGİ
Kuramsal
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Beden eğitimi ve Spor Bilimleri ile ilgili kavramları tanımlar.
2	Antrenörlük mesleğine ilişkin; performans ölçümü, antrenman planı hazırlama, yetenek seçimi ve teknik-taktik öğretimi gibi konularda edindiği bilgi birikimi ile antrenman organizasyonu ve işleyişini tartışır.
3	Beden eğitimi ve spor bilimlerinin kavramları ile antrenman biliminin kuramlarını ilişkilendirir.

BECERİLER
Uygulamalı
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Yaş, cinsiyet ve özel gereksinimli bireyler gibi farklı özelliklerdeki gruplara yönelik sportif faaliyetlere ilişkin ihtiyaçları belirler.
2	Antrenman bilimi alanındaki güncel uygulamalara yönelik verileri ve sonuçları bilimsel araştırma yöntem ve tekniklerini kullanarak analiz eder.
3	Motor gelişim, sportif performans ve kondisyon özelliklerini belirlemek amacıyla uygulanan ölçüm faaliyetlerini yürütür, bu faaliyetlerde ihtiyaç duyulan ekipman, teknoloji ve yazılımları kullanır ve değerlendirme sonuçlarını analiz eder.
4	Spor bilimleri ve antrenörlük mesleği uygulamalarına ilişkin sorunları, sahip olduğu literatür bilgisine dayanarak, eleştirel ve sorgulayıcı bir bakış açısıyla çözümler.
5	Grubun ve ortamın özelliklerine göre farklı antrenman yöntemlerinden uygun olanını seçer ve bu farklılıkları dikkate alarak antrenman programı hazırlar.

YETKİNLİKLER
Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	İşbirliğine dayalı grup çalışmalarında proje, etkinlik, sosyal ve sportif faaliyetleri yönetir ve süreç içinde karşılaşılabilecek olası sorunları çözümler.

YETKİNLİKLER
Öğrenme Yetkinliği
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Antrenörlük uygulamaları ile ilgili bilimsel, teknolojik ve güncel gelişmeleri takip ederek mesleki gelişimin önemini fark eder.
2	Değişime açık olma ve yaşam boyu öğrenmenin gerekliliğine yönelik davranış gösterir.
3	Antrenörlük mesleğinin gerekliliği olan öğretme becerilerini farklı öğretim yöntemlerine göre geliştirir.

YETKİNLİKLER
İletişim ve Sosyal Yetkinlik
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Alana dair edindiği bilgileri ve düşüncelerini akıcı ve anlaşılır bir şekilde yazılı ve sözlü olarak ifade eder.
2	Ulusal ve uluslararası düzeyde gerçekleştirilen sportif etkinlik, organizasyon ve çalışmalarda; antrenörlük uygulamalarına ilişkin bilgi ve yetkinliklerini, sahip olduğu sosyal yaşam ve iletişim becerileri ile daha etkin kullanır.

YETKİNLİKLER
Alana Özgü Yetkinlik
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Spor bilimleri alanında ve toplumsal yaşamda kabul edilmiş etik değerleri ve kanuni düzenlemeleri açıklar, ihtiyaç durumunda mevzuatta yer alan ilgili maddeleri uygular.
2	Alanın mevcut tarihsel ve teorik bilgi birikiminden yararlanarak; yetenek seçimi, performans gelişimi, herkes için spor ve özel gruplara yönelik fiziksel aktivite uygulamaları ile ilgili sorunları fark eder ve bu sorunları etik değerlere dayalı olarak çözümler.
3	Antrenörlük mesleğinin gerektirdiği sosyal becerilere sahip kişilik özelliklerini kullanarak; alanına özgü sürdürülebilir nitelikte toplumsal ve sosyal içerikli özgün proje, organizasyon ve çalışmalar düzenler.
4	Uzmanlık alanı olarak belirlediği ilgili performans sporunda ve seçili spor branşlarında teknik ve taktik yönlendirme yapar ve branşa özgü antrenman programı hazırlar.

DERSİN İŞ YÜKÜ VE AKTS KREDİSİ
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri İş Yükü
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri	Etkinlik(hafta sayısı)	Süresi(saat sayısı)	Toplam İş Yükü
Ders	14	2	28
Derse Ön Hazırlık ve Ders Sonrası Pekiştirme	13	3	39
Arazi Çalışması	0	0	0
Grup Çalışması / Ödevi	0	0	0
Laboratuvar	0	0	0
Okuma	0	0	0
Ödev	0	0	0
Proje Hazırlama	0	0	0
Seminer	0	0	0
Staj	0	0	0
Teknik Gezi	0	0	0
Web Tab. Öğrenme	0	0	0
Uygulama	0	0	0
Yerinde Uygulama	0	0	0
Mesleki Faaliyet	0	0	0
Sosyal Faaliyet	0	0	0
Tez Hazırlama	0	0	0
Alan Çalışması	0	0	0
Rapor Yazma	0	0	0
Final Sınavı	1	1	1
Final Sınavı Hazırlığı	9	4	36
Ara Sınav	1	1	1
Ara Sınav Hazırlığı	5	4	20
Kısa Sınav	0	0	0
Kısa Sınav Hazırlığı	0	0	0
TOPLAM	43	0	125