ÇEVRE SOSYOLOJİSİ DERS TANITIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ

Kodu	Dersin Adı	Yarıyıl	Süresi(T+U)	Kredisi	AKTS Kredisi
SOS446	ÇEVRE SOSYOLOJİSİ	5	3	3	5

DERS BİLGİLERİ
Dersin Öğretim Dili :	Türkçe
Dersin Düzeyi	LİSANS, TYY: + 6.Düzey, EQF-LLL: 6.Düzey, QF-EHEA: 1.Düzey
Dersin Türü	Seçmeli
Dersin Veriliş Şekli	-
Dersin Koordinatörü	Dr.Öğr.Üyesi NİSA GÜLENER YILDIRIM
Dersi Veren Öğretim Üyesi/Öğretim Görevlisi
Ders Ön Koşulu	Yok

AMAÇ VE İÇERİK
Amaç:	Dersin amacı; Bu ders, çevresel sorunların toplumsal kökenlerini, çevre–toplum ilişkisini ve çevresel krizlerin sosyolojik analizini amaçlar. Modernleşme, kapitalizm, kalkınma, risk, iktidar ve eşitsizlik eksenlerinde çevre sorunlarının nasıl üretildiği ve yönetildiği tartışılır.
İçerik:	Bu ders, çevre sorunlarını doğal değil toplumsal olgular olarak ele alarak, doğa–toplum ilişkisini sosyolojik bir perspektiften incelemeyi amaçlar. Çevresel sorunların modernleşme, sanayileşme, kapitalist üretim biçimleri, kalkınma politikaları ve tüketim kültürüyle olan ilişkileri kuramsal ve eleştirel yaklaşımlar çerçevesinde tartışılır. Ders kapsamında, çevre sosyolojisinin ortaya çıkışı ve temel kuramsal yaklaşımları (ekolojik modernleşme kuramı, üretim treadmili yaklaşımı, risk toplumu) ele alınır; çevre–iktidar, çevre politikaları, yönetişim ve sürdürülebilirlik söylemleri analiz edilir. Çevresel adalet, toplumsal eşitsizlikler, sınıf, toplumsal cinsiyet ve küresel Kuzey–Güney ayrımı bağlamında çevre sorunlarının dağılımı incelenir. Ders ayrıca çevre hareketleri, çevre aktivizmi, iklim değişikliği, tarım ve gıda sistemleri, posthümanist ve ekofeminist yaklaşımlar gibi güncel tartışmaları kapsar. Türkiye’deki çevre sorunları (enerji projeleri, madencilik, kentsel dönüşüm, kırsal çevre) ders boyunca vaka analizleriyle ele alınır. Seminer formatında yürütülen ders, öğrencilerin çevresel meseleleri sosyolojik kavramlarla analiz etme, kuram–vaka ilişkisi kurma ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirmeyi hedefler.

DERSİN ÖĞRENME ÇIKTILARI (Öğrenciler, bu dersi başarı ile tamamladıklarında aşağıda belirtilen bilgi, beceri ve/veya yetkinlikleri gösterirler.)
Çevre kavramını tanır ve çevre-toplum ilişkisini sosyolojik olarak yorumlar.
Öğrendiği yaklaşımlar aracılığıyla çevresel sorunlara dair kompleks bir bakış açısı geliştirir.
Toplumların çevreleri ile kurdukları ilişkilerde benzerlik ve farklılıkları ayırt eder.
Çevre sorunlarına ilişkin araştırma önerisi hazırlar.
Toplum ile doğa arasındaki ilişkinin dönüşümünü tarihsel bir perspektiften yola çıkarak değerlendirir.
Günümüz çevre sorunlarını derste öğrendiği bilgiler aracılığıyla değerlendirir.
Çevre ile siyaset, küreselleşme, ekonomi, toplumlararası eşitsizlik arasındaki ilişkiyi tartışır.
Çevresel sorunları toplumsal, ekonomik ve politik bağlamda analiz eder.
Çevre–iktidar–adalet ilişkilerini eleştirel biçimde tartışır.
Türkiye ve küresel örnekleri sosyolojik kavramlarla yorumlar.

HAFTALIK DERS KONULARI VE ÖNGÖRÜLEN HAZIRLIK ÇALIŞMALARI
Hafta	Ön Hazırlık	Konular	Yöntem
1	-	Çevre Sosyolojisine Giriş Çevre nedir? Doğa–toplum ilişkisi Çevre sosyolojisinin doğuşu	Anlatım Soru Cevap Tartışma
2	Kaynak Okuma	Klasik Sosyolojide Doğa ve Çevre Marx’ta doğa ve metabolik yarılma Durkheim ve Weber’de çevre	Anlatım Soru Cevap Tartışma
3	Kaynak Okuma	Modernleşme, Sanayileşme ve Çevresel Kriz Endüstriyel toplumun ekolojik sonuçları Büyüme eleştirisi	Anlatım Soru Cevap Tartışma
4	Kaynak Okuma	Ekolojik Modernleşme Kuramı Teknoloji, politika ve çevre Reformist yaklaşımlar	Anlatım Soru Cevap Tartışma
5	Kaynak Okuma	Treadmill of Production (Üretim Treadmili) Kapitalizm ve çevresel yıkım Devlet–sermaye–emek ilişkileri	Anlatım Soru Cevap Tartışma
6	Kaynak Okuma	Risk Toplumu ve Çevre Ulrich Beck Küresel riskler, belirsizlik	Anlatım Soru Cevap Tartışma
7	Kaynak Okuma	Çevre Politikaları ve Yönetişim Devlet, STK’lar ve uluslararası kurumlar Sürdürülebilirlik söylemi	Anlatım Soru Cevap Tartışma
8	Kaynak Okuma	Çevresel Adalet Eşitsizlik, sınıf, etnisite ve çevre Kuzey–Güney ayrımı	Anlatım Soru Cevap Tartışma
9	Kaynak Okuma	Toplumsal Hareketler ve Çevre Aktivizmi Yeşil hareketler Yerel direnişler (HES, maden, nükleer)	Anlatım Soru Cevap Tartışma
10	-	ARA SINAV	-
11	Kaynak Okuma	Kırsal, Tarım ve Gıda Sosyolojisi Endüstriyel tarım Gıda egemenliği	Anlatım Soru Cevap Tartışma
12	Kaynak Okuma	İklim Değişikliği ve Toplum İklim krizi ve sosyolojik yaklaşımlar İnkâr, siyaset ve medya	Anlatım Soru Cevap Tartışma
13	Kaynak Okuma	Posthümanizm, Ekofeminizm ve Doğa İnsan-merkezcilik eleştirisi Toplumsal cinsiyet ve çevre	Anlatım Soru Cevap Tartışma
14	Kaynak Okuma	Türkiye’de Çevre Sorunları ve Genel Değerlendirme Kentsel dönüşüm Enerji projeleri	Anlatım Soru Cevap Tartışma
15	Kaynak Okuma	Sürdürülebilirlik anlayışına yaklaşımlar ve kavram üzerine tartışma	Anlatım Soru Cevap Tartışma
16	-	FİNAL	-
17	-	FİNAL	-

KAYNAKLAR
Barry, John. (1999). Environment and social theory. London: Routledge
Beck, Ulrich. (2017). Risk toplumu. İstanbul: Ayrıntı Yayınları
Akın, Fatih. (2012). Müll im Garten Eden Belgeseli
Muammer Tuna, Gül & Kahraman, Çevre Sosyolojisi, Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir, 2016
Muammer Tuna, Türkiye’de Çevrecilik: Türkiye’de Çevreye İlişkin Toplumsal Eğilimler, Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara, 2006.
Ruşen Keleş, İnsan – Çevre – Toplum, İmge Yayınları, İstanbul, 2016
Muarrem Ritzer (Çev. Melih Pekdemir), Küresel Dünya, Ayrıntı Yayınları, İstanbul, 2011
Hayriye Sağır, Ekolojik Kriz ve Küresel Çevre Politikaları, Beta Basım Yayım, İstanbul, 2020

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Yarıyıl İçi Yapılan Çalışmaların Ölçme ve Değerlendirmesi	Etkinlik Sayısı	Katkı Yüzdesi	Açıklama	Sınav Yapılma Şekli

(0) Etkisiz	(1) En Düşük	(2) Düşük	(3) Orta	(4) İyi	(5) Çok İyi
0	1	2	3	4	5

BİLGİ
Kuramsal
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	İktisadi, idari ve beşeri bilimlerle ilgili temel kavramları açıklar.						5
2	Radyo Televizyon ve Sinema alanı ile ilgili edindiği bilgilerle temel iletişim kuramlarını kapsamlı bir şekilde özetler.						5
3	İletişim alanı ile ilgili güncel bilgileri iletişim kuramları ile ilişki kurup açıklar.						5

BİLGİ
Olgusal
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	İletişim alanındaki bilgi ve olguları temel düzeyde tanıdığı hukuk, felsefe, iktisat, siyaset ve sosyoloji gibi sosyal bilimlerin diğer alanları ile ilişkilendirir.						5
2	Radyo, televizyon ve sinema endüstrilerinin yapısını ve işleyişini açıklar ve bu bilgileri mesleki hayatında kullanır.			2

BECERİLER
Bilişsel
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Alanında yayımlanmış veri kaynaklarını etkin biçimde kullanarak literatür taraması yapar ve sonuçlarını çalışmalarında kullanır.					4
2	Uluslararası medya yapılanmalarını karşılaştırma yaparak analiz eder ve kendi toplumuna uygun olan medya yapılanmasını seçer.						5

BECERİLER
Uygulamalı
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Ulusal ve uluslararası düzeyde toplumsal olayları, medya pratikleri çerçevesinden analiz ve değerlendirme yapar.					4

YETKİNLİKLER
Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Medya yönetimi ve organizasyonu konusunda edindiği bilgileri, meslek hayatında uygular.		1
2	Mesleki uygulamalar ve üretimde herhangi bir problemde bireysel veya ekip olarak çözüm önerileri sunar.	0

YETKİNLİKLER
Öğrenme Yetkinliği
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	İletişim alanındaki gelişmeleri, alanla ilgili çalışmaları ve kitle iletişim araçlarını takip eder ve edindiği bilgileri eleştirel yaklaşımla tartışır.						5
2	Medyanın ekonomik, siyasi ve sosyolojik boyutlarını eleştirel süzgeçten geçirerek yorumlar.						5
3	Evrensel hukuk normlarını tanıyıp, iletişim alanındaki mevcut yapıları iletişim hukuku ve iletişim etiği bağlamında değerlendirir ve bu kazanımları hayat boyu uygular.						5

YETKİNLİKLER
İletişim ve Sosyal Yetkinlik
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Alanı ile ilgili yabancı dilde kaynak taraması yapar. Dünya sineması, televizyon sektörü ve yeni medya mecralarını takip eder ve ilgili platformlarda tartışır.		1
2	Yurtiçi ve yurtdışında gerçekleşen film festivali, medya organizasyonları ve iletişim sempozyumları gibi platformlarda iletişim becerilerini kullanarak sunum yapar.	0

YETKİNLİKLER
Alana Özgü Yetkinlik
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Alanıyla ilgili çalışmalarda bilimsel, sosyal ve etik değerleri savunur.					4
2	Sinema tarihi, senaryo, kurgu, ses ve görüntü teknikleri bilgilerini kullanır ve kısa veya uzun metraj film aşamalarını tasarlar.	0

DERSİN İŞ YÜKÜ VE AKTS KREDİSİ
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri İş Yükü
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri	Etkinlik(hafta sayısı)	Süresi(saat sayısı)	Toplam İş Yükü
Ders	14	3	42
Derse Ön Hazırlık ve Ders Sonrası Pekiştirme	13	2	26
Arazi Çalışması	0	0	0
Grup Çalışması / Ödevi	0	0	0
Laboratuvar	0	0	0
Okuma	12	4	48
Ödev	0	0	0
Proje Hazırlama	0	0	0
Seminer	0	0	0
Staj	0	0	0
Teknik Gezi	0	0	0
Web Tab. Öğrenme	0	0	0
Uygulama	0	0	0
Yerinde Uygulama	0	0	0
Mesleki Faaliyet	0	0	0
Sosyal Faaliyet	0	0	0
Tez Hazırlama	0	0	0
Alan Çalışması	0	0	0
Rapor Yazma	0	0	0
Final Sınavı	1	1	1
Final Sınavı Hazırlığı	1	6	6
Ara Sınav	1	1	1
Ara Sınav Hazırlığı	1	4	4
Kısa Sınav	0	0	0
Kısa Sınav Hazırlığı	0	0	0
TOPLAM	43	0	128