BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİNDE GÜNCEL KONULAR DERS TANITIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ

Kodu	Dersin Adı	Yarıyıl	Süresi(T+U)	Kredisi	AKTS Kredisi
BIL425	BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİNDE GÜNCEL KONULAR	5	3	3	6

DERS BİLGİLERİ
Dersin Öğretim Dili :	Türkçe
Dersin Düzeyi	LİSANS, TYY: + 6.Düzey, EQF-LLL: 6.Düzey, QF-EHEA: 1.Düzey
Dersin Türü	Seçmeli
Dersin Veriliş Şekli	-
Dersin Koordinatörü	Prof.Dr. TUFAN ADIGÜZEL
Dersi Veren Öğretim Üyesi/Öğretim Görevlisi	Dr.Öğr.Üyesi MEHMET ALİ KUTLUGÜN
Ders Ön Koşulu	Yok

AMAÇ VE İÇERİK
Amaç:	Bilgisayar ve Yazılım Mühendisliği öğrencilerinin akademik ve bireysel projelerde edindikleri teknik altyapıyı, büyük ölçekli kurumsal IT şirketlerinin gerçek dünya uygulamaları ile buluşturmak; klasik sistem mimarilerinden bulut bilişime, büyük veriden yapay zekâ entegrasyonlarına, siber güvenlikten geleceğin teknolojilerine uzanan geniş yelpazede bir mühendislik vizyonu kazandırmaktır.
İçerik:	Bu ders; Kurumsal IT organizasyon yapıları, donanım ve ağ bileşenleri, klasik monolitik mimariler ve bu sistemlerin modern dağıtık yapılara dönüşümünü kapsamaktadır. İçerik temel olarak; Kurumsal Sistem Mimarileri, bulut bilişim, modern veri yönetimi ve yapay zekâ uygulamaları, siber güvenlik ve gelecek konuları gerçek hayat senaryoları eşliğinde ele almaktadır.

DERSİN ÖĞRENME ÇIKTILARI (Öğrenciler, bu dersi başarı ile tamamladıklarında aşağıda belirtilen bilgi, beceri ve/veya yetkinlikleri gösterirler.)

Bu dersi başarıyla tamamlayan bir öğrenci; 1. Kurumsal bir IT şirketinin organizasyonel yapısını ve iş birimleri ile uyumunu, ROI ve SLA kavramlarını açıklayabilir. 2. Klasik monolitik sistemler ile modern dağıtık/mikroservis mimarileri arasındaki mimari farkları ve geçiş motivasyonlarını analiz edebilir. 3.Veri merkezi, donanım, depolama (SAN/NAS) ve ağ topolojileri (DMZ, Load Balancer, Firewall) hakkında kurumsal düzeyde farkındalık sahibi olur. 4. Bulut bilişim servis modelleri (IaaS, PaaS, SaaS) ile konteyner ve cloud-native mimari ilkelerini değerlendirebilir. 5. İlişkisel veritabanları, NoSQL sistemleri ve büyük veri mimarilerinin temel çalışma prensiplerini kavrar. 6. Yapay zekâ modellerinin (ML, LLM) ve kurumsal entegrasyon yaklaşımlarının iş dünyasında nasıl konumlandırıldığını yorumlayabilir. 7. Sıfır Güven (Zero Trust) prensibi, DevSecOps kültürü ve modern IT operasyonlarının (SRE) temel ilkelerini açıklayabilir.

HAFTALIK DERS KONULARI VE ÖNGÖRÜLEN HAZIRLIK ÇALIŞMALARI
Hafta	Ön Hazırlık	Konular	Yöntem
1	Akademik proje ortamı ile kurumsal IT ekosistemi arasındaki temel farklar üzerine ön okuma yapılması.	Dersin Tanıtımı, Müfredat ve İşleyiş Esasları: Dersin genel kapsamı, değerlendirme kriterleri ve akademik/sektörel beklentilerin paylaşılması.	Oryantasyon Sunumu ve Karşılıklı Soru-Cevap.
2	SLA metrikleri ve kesinti maliyetleri üzerine sektörel vakaların incelenmesi.	Bilgisayar Mühendisliğinin Kurumsal IT Dünyasındaki Rolü ve Organizasyon Yapısı: Kurumsal IT rolleri, SLA hesaplamaları ve organizasyon yapıları (Software, SysOps, Network, DBA, SOC, PMO).	Görsel Sunum
3	Depolama protokolleri hakkında araştırma yapılması.	Kurumsal Yazılım, Donanım, Network, Database ve Güvenlik Altyapısı: Rack kabinler (U birimi), Rack-mount/Blade sunucular, Veri merkezi soğutma mimarileri, SAN/NAS depolama sistemleri ve IOPS kavramı.	Görsel Sunum (Data Center Fotoğrafları ve Donanım Şemaları İncelemesi).
4	Ağ katmanları arasındaki veri akışının incelenmesi.	Klasik Kurumsal Sistem Mimarisi ve DMZ Topolojisi: Monolitik mimari yapısı, ağ güvenliği topolojileri ve iki kademeli firewall ile DMZ (Arındırılmış Bölge) konsepti.	Görsel Sunum
5	Veri Merkezi ve Sanal makine (VM) donanım katmanı hakkında inceleme.	Web ve Kurumsal Uygulama Mimarileri ile Sunucu/Storage Altyapıları: Monolitik yapıların tıkanma noktaları, Sanallaştırma teknolojileri ve sunucu konsolidasyonu, DevOps, ITSM ve değişiklik yönetimi.	Görsel Sunum
6	Felaket kurtarma (DRC) senaryoları okuma	Network, DHCP, DNS ve Active Directory, Load Balancing, High Availability ve Ölçeklenebilirlik: Load balancing mimarileri, Failover süreçleri, dikey ve yatay ölçekleme (Vertical vs Horizontal Scaling), yedeklilik ve izleme veuçtan uca arıza analizi.	Ağ Topolojisi Çizimi ve Adım Adım Analiz
7	-	ARA SINAV	-
8	Dockerfile ve konteyner imajı oluşturma mantığının incelenmesi.	Modern Altyapı: Cloud Computing, Containers ve Microservices: IaaS, PaaS, SaaS modelleri, Sanal makine ile Konteyner (Docker) arasındaki farklar ve mikroservis mimarisine geçiş.	-
9	sunucusuz mimari avantajları üzerine araştırma.	Cloud-Native Architecture, Edge Computing ve IoT: Sunucusuz bilişim (Serverless / FaaS), uç bilişim (Edge Computing) ve IoT veri akışları.	-
10	İlişkisel veritabanları ile NoSQL sistemlerin kullanım alanlarının karşılaştırılması.	Database, Modern Veri Yönetimi ve Veri Ambarı: ACID prensipleri, NoSQL veri tabanı türleri, OLTP vs OLAP sistemleri.	-
11	Gerçek zamanlı olay tabanlı mimariler üzerine ön okuma.	Big Data, Modern Veri Mimarileri ve Veri Analitiği: Büyük verinin 5 V'si, Apache Kafka ile gerçek zamanlı veri akışı (Streaming), Data Lakehouse mimarileri, veri analitiği evreleri ve veri madenciliği görevleri.	-
12	Kurumsal verilerin LLM'ler ile güvenli bir şekilde nasıl konuşturulabileceği üzerine inceleme	Yapay Zekâya Geçiş, LLM ve Kurumsal Entegrasyonlar: Makine öğrenmesi temelleri ve başarı metrikleri (Confusion Matrix), Transformer mimarisi, Tokenization ile vektör veritabanı mimarileri.	-
13	CI/CD otomasyon araçları ve güvenlik testlerinin pipeline'a entegrasyonu.	Sistemin Güvenli ve Sürdürülebilir Olması (Security & DevOps): Sıfır Güven (Zero Trust) mimarisi, DevOps kültürü, CI/CD pipeline süreçleri ve DevSecOps.	-
14	Tüm konu başlıklarının sentezlenmesi.	Geleceğe Kısa Bakış ve Genel Değerlendirme: Blockchain ve akıllı sözleşmeler, Kuantum hesaplamanın kriptografiye etkisi, AI destekli mühendislik ve bilgisayar mühendisliğinin geleceği ve genel tekrar.	-
15	-	Genel tekrar.	-
16	-	FİNAL	-
17	-	FİNAL	-

KAYNAKLAR
Ders Notları

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Yarıyıl İçi Yapılan Çalışmaların Ölçme ve Değerlendirmesi	Etkinlik Sayısı	Katkı Yüzdesi	Açıklama	Sınav Yapılma Şekli
Ara Sınav (Vize)	1	30		Optik(Test) Sınav
Ödev Değerlendirme	1	10
Kısa Sınav	1	10
DÖNEM SONU- Sınavı (Final)	1	50		Optik(Test) Sınav
TOPLAM	4	100

(0) Etkisiz	(1) En Düşük	(2) Düşük	(3) Orta	(4) İyi	(5) Çok İyi
0	1	2	3	4	5

BİLGİ
Kuramsal
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Bilgisayar Bilimi ile ilgili temel mühendislik kavramlarını açıklar ve Bilgisayar Biliminin teorik altyapısı ile ilişkilendirir.						5

BİLGİ
Olgusal
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Matematik, fen bilimleri, olasılık ve istatistik gibi kendi dalıyla ilgili mühendislik konularında sahip olduğu kuramsal ve uygulamalı bilgileri mühendislik çözümleri için kullanır.			2

BECERİLER
Bilişsel
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Bir sistemin bileşenlerini ya da sistemdeki süreçleri analiz eder ve gereksinimler doğrultusunda gerçekçi kısıtlar altında bir bilgisayar modeli tasarlar.				3
2	Belirli bir kavramsal modeli bilgisayar ortamında modern yöntemlerle tasarlar.			2

BECERİLER
Uygulamalı
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Bilgisayar Mühendisliği alanında var olan uygulama alanlarını analiz eder, değerlendirir ve bunların çözümüne yönelik uygulama geliştirir.					4
2	Bilgisayar Mühendisliği alanında yer alan konulara uygun analitik yöntemler ve modelleme tekniklerini seçer ve uygular.					4
3	Mühendislik uygulamaları için gerekli olan modern teknik ve araçları seçer ve bilişim teknolojilerini etkin olarak kullanır.					4

YETKİNLİKLER
Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuçları analiz etme ve değerlendirme bilincine ve sorumluluğuna sahiptir.						5
2	Bireysel olarak etkin çalışmalar yürütebilir.				3
3	Bir ekip içerisinde etkin çalışabilme becerisi gösterir ve sorumluluk alır.			2

YETKİNLİKLER
Öğrenme Yetkinliği
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Bilişim Teknolojilerinin yönetim, denetim, gelişim ve güvenliği/güvenilirliği hakkında bilgi sahibidir ve bilim ve teknolojideki gelişmeleri internet ve dergi aracılığı ile takip edebilir ve kendini sürekli yenileyebilir.					4
2	Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği bilincine sahiptir.	0

YETKİNLİKLER
İletişim ve Sosyal Yetkinlik
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Bir problemi sözlü ya da yazılı ifade edebilir ve etkin iletişim kurabilir ve en az bir yabancı dil bilgisine sahiptir.		1
2	Proje yönetimi, işyeri uygulamaları, çalışanların sağlığı, çevre ve iş güvenliği konularında bilinçlidir.						5

YETKİNLİKLER
Alana Özgü Yetkinlik
	Program Yeterlilikleri/Çıktıları	Katkı Düzeyi
		0	1	2	3	4	5
1	Mesleki ve etik sorumluluk bilincine ve toplumda bu sorumluluğu yayma bilincine sahiptir.						5
2	Mühendislik çözümlerinin ve uygulamalarının evrensel ve toplumsal boyutlardaki etkilerinin bilincindedir, girişimcilik ve yenilikçilik konularının öneminin farkındadır.				3

DERSİN İŞ YÜKÜ VE AKTS KREDİSİ
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri İş Yükü
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri	Etkinlik(hafta sayısı)	Süresi(saat sayısı)	Toplam İş Yükü
Ders	14	5	70
Derse Ön Hazırlık ve Ders Sonrası Pekiştirme	14	4	56
Arazi Çalışması	0	0	0
Grup Çalışması / Ödevi	0	0	0
Laboratuvar	0	0	0
Okuma	0	0	0
Ödev	4	4	16
Proje Hazırlama	0	0	0
Seminer	0	0	0
Staj	0	0	0
Teknik Gezi	0	0	0
Web Tab. Öğrenme	0	0	0
Uygulama	0	0	0
Yerinde Uygulama	0	0	0
Mesleki Faaliyet	0	0	0
Sosyal Faaliyet	0	0	0
Tez Hazırlama	0	0	0
Alan Çalışması	0	0	0
Rapor Yazma	0	0	0
Final Sınavı	1	1	1
Final Sınavı Hazırlığı	0	0	0
Ara Sınav	1	1	1
Ara Sınav Hazırlığı	0	0	0
Kısa Sınav	2	2	4
Kısa Sınav Hazırlığı	0	0	0
TOPLAM	36	0	148