| İçerik: |
Bu ders, makine çevirisinin tarihsel, kuramsal ve teknolojik gelişimini ilk mekanik çeviri düşüncelerinden günümüzde kullanılan yapay zekâ ve büyük dil modeli tabanlı sistemlere kadar kronolojik bir yaklaşımla ele almaktadır. Ders kapsamında makine çevirisinin ortaya çıkışı, ilk otomatik çeviri denemeleri, kural tabanlı makine çevirisi, doğrudan çeviri, transfer tabanlı çeviri, ara dil yaklaşımı, örnek tabanlı makine çevirisi, derlem tabanlı yöntemler, istatistiksel makine çevirisi, hibrit sistemler, nöral makine çevirisi, dikkat mekanizması, Transformer mimarisi, çok dilli sistemler, büyük dil modelleri ve üretken yapay zekâ uygulamaları incelenmektedir.
Öğrenciler, her makine çevirisi yaklaşımının temel çalışma ilkelerini, kullandığı dilsel veya sayısal verileri, güçlü ve zayıf yönlerini, yaygın hata türlerini ve çevirmenin çalışma süreci üzerindeki etkilerini öğrenir. Farklı dönemlerde geliştirilen sistemlerin aynı veya benzer metinler üzerindeki çıktıları doğruluk, akıcılık, terminoloji, bağlam, tutarlılık, kültürel uygunluk ve metin türüne uygunluk bakımından karşılaştırılır.
Ders ayrıca makine çevirisinin bilgisayar destekli çeviri araçlarıyla bütünleştirilmesini, çeviri belleği ve terim tabanlarının kullanımını, kaynak metnin ön düzenlenmesini, makine çevirisi çıktılarının makine çevirisi sonrası düzeltme sürecini ve çeviri kalitesinin insan ve otomatik değerlendirme yöntemleriyle ölçülmesini kapsamaktadır.
Dersin son bölümünde büyük dil modelleri ve üretken yapay zekâ sistemlerinin çeviri alanındaki kullanımları ele alınır. Öğrenciler çeviri odaklı komut oluşturma, bağlam ve terminoloji sağlama, farklı çeviri seçenekleri üretme, yapay zekâ çıktılarını doğrulama ve insan-yapay zekâ iş birliğine dayalı çeviri süreçleri tasarlama konularında uygulamalar gerçekleştirir.
Bunun yanında yapay zekâ ve makine çevirisi kullanımında gizlilik, veri güvenliği, kişisel verilerin korunması, telif hakkı, veri sahipliği, algoritmik önyargı, uydurma bilgi üretimi, şeffaflık, akademik dürüstlük ve çevirmenin mesleki sorumluluğu gibi etik ve hukuki konular incelenir. |